naghed.net

کتاب‌ها | مقاله‌ها | نقدنوشته‌ها | ترجمه‌ها | گفت‌وگوها | سخنرانی‌ها | گزارش‌ها | يادداشت‌ها | کتابشناسی آثار

» Books

» Essays

» Reviews

» Translations

» Interviews

» Lectures

» Reports

» Bibliography

 

+ جاسازی تيغ سانسور در سَر

+ هشدار درباره مترجمان متوهم

+ غالب ترجمه‌های امروز تجاوز به حقوق نويسنده است

 

از "عدالت سقراطی" تا "عدالت امروزی"

فصلنامۀ نگاه نو

شمارۀ ١٠٥، بهار ١٣٩٤

اين فيلسوفِ به‌ظاهر زشتِ آتنی با آن بينی پهن و شکم بزرگش از جان ما چه می‌خواهد؟ سقراط را می‌گويم. در عمرش حتی يک جمله هم ننوشت، ولی با اين همه، زندگی و انديشه‌هايش برای ما معما شده است. آن چه از سبک زندگی و گفته‌ها و انديشه‌های او برای ما بجا مانده، يا از خاطرات گزنوفون است و يا از نوشته‌های افلاطون و يا از برخی تفسيرهای ارسطو که بر مبنای شنيده‌هايش بوده است. البته تصويری که گزنوفون در خاطرات خود از سقراط به‌دست می‌دهد، به‌کُل با آنچه افلاطون برای ما بازگو کرده است، تفاوت دارد در بی‌طرفی و واقع‌نگری تفسيرهای ارسطو در مورد سقراط هم که از اساس شک و ترديد بسيار وجود دارد.

حال با گذشت بيش از ۲۴۰۰ سال از مرگ سقراط، آيا امروز، در دهه‌های آغازينِ هزارة سوم ميلادی، انديشه‌های اين فيلسوفِ آتنی هنوز بر زندگی مادی و حيات معنوی ما تأثيرگذار و برای حل مسايل امروز ما راهگشاست؟ آيا آنچه سقراط در يکی از رواق‌های آگورا، ميدان عمومی شهر آتن با جوانان و دوستانش در ميان می‌نهاد، همان پرسش‌هايی است که امروز نيز برای ما در گسترة همگانی مطرح است؟ منظورم مسايلی است که ما حتی برای برخی از آنان هنوز که هنوز است پاسخی درخور نيافته‌ايم. می‌دانيم جوانانی که گرد سقراط حلقه می‌زدند، نظرگاه‌هايی گوناگون داشتند و در گفت‌وگو با او در پی يافتن پاسخ برای پرسش‌هايی بودند که، بی‌‌ترديد، امروز هم برای ما مطرح و محل مناقشه است. پرسش‌هايی نظيرِ اين که فضيلت چيست؟ اخلاق چيست؟ منظور از عدالت چيست؟ وطن‌دوستی چه معنايی دارد؟ چگونه می‌توان حکومت را از درافتادن به فساد و تباهی نجات داد؟ کدام شيوة کشورداری کمال مطلوب است؟ آيا پايبندی به قانون ضروری است؟ اين کدام قانون است که از حدود آن نبايد تجاوز کرد؟ و سرانجام اين پرسش که اصولاً انسان چيست و چه می‌تواند بشود؟

 

 

ا

 © 2003-2015 naghed.net